 رقیه آژ*
سرطان گردن رحم يا دهانه رحم  نوعي بيماري است كه در آن رشد بافت سرطاني بدخيم از ناحيه گردن رحم نشات مي‌گيرد و به طور نامنظم و فزاينده‌اي تكثير مي‌شود. اين سرطان دومين سرطان رايج بعد از سرطان پستان در زنان است. سرطان دهانه رحم در مراحل اوليه اغلب بدون علامت است اما با پيشرفت بيماري مي‌توان علائمي را مشاهده نمود كه شايع‌ترين علايم عبارتند از: خونريزي غيرطبيعي و ترشح واژينال غيرطبيعي كه اغلب نيز بدبو مي‌باشد. تقريبا 90-80 درصد از بيماران الگوهاي مختلفي از خونريزي‌هاي غيرطبيعي را نشان مي‌دهند شامل: خونريزي پس از مقاربت (نزديكي)، خونريزي غيرطبيعي قاعدگي، لكه‌بيني بين قاعدگي‌ها، خونريزي پس از يائسگي‌ها
باید بدانیم که علايم خطرزا در ايجاد سرطان دهانه رحم عبارتند از: پايين بودن سن در زمان اولين نزديكي (كمتر از 16 سالگي)، داشتن شريك‌هاي جنسي متعدد، داشتن شريك جنسي كه او شركاي جنسي متعدد دارد، پايين بودن سن در هنگام اولين بارداري، بالا بودن تعداد زايمان‌ها، استعمال دخانيات، عفونت‌هاي ويروسي خصوصا ويروس عامل تب‌خال تناسلي، وضعيت اجتماعي اقتصادي نامناسب، مصرف كم سبزيجات و ميوه‌جات. همچنین بهترين راه شناسايي سرطان دهانه رحم در مراحل اوليه كه اغلب بدون علامت نيز مي‌باشد، انجام تست «پاپ اسمير» است. اين تست بايستي در كليه زنان ازدواج كرده كه در سنين باروري قرار دارند سالي يك‌بار انجام شود. در صورت وجود سه تست متوالي سالانه طبيعي و عدم مواجه با عوامل خطرزا مي‌توان فواصل تست مزبور را به هر سه سال يك‌بار افزايش داد.
براي انجام تست پاپ اسمير شرايط زير بايد رعايت شود: 1- اين تست در طول خونريزي قاعدگي نبايد انجام شود. بهترين زمان روزهاي 18-12 سيكل قاعدگي است. 2- حداقل بيست و چهار ساعت قبل از انجام تست از نزديكي و مقاربت خودداري شود. 3- چهل و هشت ساعت قبل از انجام تست از تامپون، كرم‌هاي واژينال و دوش سركه نبايد استفاده شود. برای انجام تست، پزشك يا ماما مقداري از سلول‌هاي مخاط دهانه رحم را بدون ايجاد درد و ناراحتي با وسيله مخصوصي برداشته و بر روي لام آزمايشگاهي فيكس و به آزمايشگاه ارسال مي‌كند. اگر جواب تست بيانگر سلول‌هاي پيش بدخيم و سرطاني باشد لازم است از بافت دهانه رحم نمونه‌برداري شود. درباره درمان این بیماری هم باید گفت در مراحل اوليه كه بيماري محدود به دهانه رحم است، عمل جراحي مناسب‌ترین راه درمان است ولي در مراحل پيشرفته بيماري راديوتراپي، شيمي‌ درماني و... نيز لازم و ضروري است. این را هم باید توصیه کنیم که رعايت بهداشت فردي، استفاده از لباس‌هاي زير نخي، تعويض مكرر لباس‌هاي زير، انجام سالانه تست پاپ اسمير، پيگيري هر نوع عفونت دستگاه تناسلي و كامل كردن دوره درمان می‌تواند در بهبودی موثر واقع شود.
* كارشناس بهداشت خانواده مركز بهداشت سیرجان